OLEA SAĞLIKLI YAŞAM

2024-02-14...

EYVAH AİLEMİZ BÜYÜDÜ!

Herkese merhabalar!

 Ben Olea Sağlıklı Yaşam ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi Kurucu ortağı Uzm.Klinik Psikolog Tuğba Çakıroğlu Zehir. Bugün sizlere Olea Cafe'de kahvemi yudumlarken kendi deneyimlerimden de yola çıkarak lohusalık sürecinde dikkat edilmesi gereken psikososyolojik meselelerden bahsediyor olacağım. Keyifli okumalar diliyorum :)

               Lohusalık (postpartum) dönemi bir kadının doğum yaptıktan sonraki 6-12 haftalık süreci kapsayan, ailede fiziksel,sosyal ve duygusal değişimlerin meydana geldiği önemli bir gelişimsel geçiş dönemidir. (Altundağ ve Acar, 2011)

               Hamilelik süreci boyunca hormonlar gibi psikolojik duygudurumumuz da çok değişken. Vücut kendini tamamen bebeğe odaklıyor ve onu içeride büyütmeye 9 ay boyunca alışıyor. Doğumla birlikte kendini tamamen içeride bir çocuk büyütmeye odaklayan vücut, hem fiziksel hem duygusal olarak ilk ayrılığı yaşar. Bebek kaygılıdır, dünya onun için çok yabancı ve yenidir. Tanıdığı tek şey annesinin sesi, kalp atışları ve kokusudur. Göbek bağı kesilir ama tam bir kopuş gerçekleşemez. Anne içinde bebekli hayata başlamak, bebekiz hayattan bir ayrılıştır.

               Bunların yanında beyindeki korku ve kaygı merkezi olan amigdala, hamilelikle birlikte büyümeye başlar. Çünkü anne, arrtık sadece kendisi için değil, bebeği içinde kaygılanmak zorundadır.

               Biyolojik, psikolojik ve sosyolojik anlamda birçok değişime maruz kalan anne, çevrenin yardımına ihtiyaç duyar.

               Bebek doğarken ailede yeni meseleler de doğar. Bebeğin doğuşu fiziksel olarak anneyi zorlarken sosyolojik anlamda tüm aile de yeni zorlantılar içine girebilir. Ailenin dğier bireyleri için de bu değişimleri normal görmek zordur. Davranışları eskisinden çok daha farklı hale gelen anneyle doğru iletişim kurmak çok önemlidir.

               Peki lohusaya doğru biçimde nasıl yardım edilmelidir?

Öncelikle babanın doğum öncesinde bilgilendirilmesi çok önemlidir.Hem bebeğe, hem anneye, hem de aile büyüklerine en doğru şekilde yaklaşılmasında ve sürecin kolay ilerlemesinde en büyük rol babalara düşer.

               Babalar bu süreçte nelere dikkat etmeli ?

               1) Yardım ekibi kurma ve planlama

               Lohusalık sürecinde fiziksel ihtiyaçları kimin gidereceği konusunda eşleriyle önceden konuşmalı. Kendini yanındayken en rahat hisettiği kişilerin yardımını almasına özen gösterin.

               2) Emzirme Desteği

               Yenidoğan bebekler sık sık beslenmeye ihtiyaç duyar. Doğum sonrası değişen vücut dengesinden ötürü eşinde bel ağrıları oloma olasılığı çook yüksektir. Bu yüzden bebek her acıktığında bebeği kucağına alırken anneye destek olmak daha az acı çekmesinde ve daha az stres olmasına yardımcı olur.

               Bunun yanında göğüslerin ark kısmına baba tarafından yapılan masaj, sütün gelmesine yardımcı olacaktır. Sizin dokunuşlarınızla algılanan oksitosin, sütü arttıracak, anneyi sakinleştirecektir.            

               3) Beslenme Desteği

               Yeni doğum yapan annenin hormonal dengesi gebelik öncesine göre çok farklıdır. Vücudun kendini iyileştirmesi için sağlıklı bir beslenme çok önemlidir. Süt yapan besinlerin önceden bilinmesi ve lohusaya besin tedarik edilmesi dikkat edilmesi gereken en nemli unsurlardandır.

               4) Hareket Desteği

               Lohusalık sürecinde zorlu olmayan hareketler kan dolaşımını düzenler. Bunun yanınd açık hava yürüyüşlerinin seratonin hormonu salgılanmasına yardımcı olur.

               5) Tampon Görevi

               Lohusalık sürecinin çok stresli ve dalgalanmalı olduğundan sıkça bahsettik. Belki de buradaki en önemli mesele aile büyükleri ve eşiniz arasında dengeyi sağlamaktır. Eşinizim istemedği şeylere mecburen evet demesi onun stresini arttırır. Ancak ailesinin diğer üyeleride heyecanlıdır ve lohusalık sürecine yeterli duyarlılığı gösteremeyebilir. Bu yüzden ailenin diğer üyeleriyle eşiniz arasında doğru bir denge kurmak, kimseyi kırmadan kaosa ve kırgınlıklara engel olmak son derece önemlidir.

               6) Anneyle Bebeği Ayırmayın!

               En çok ypılan yanlışlardan biri, iyi niyetle anne dinlensin diye bebeği anneden ayırmaktır. Çok sık duyduğum bir şeyi emzirmeden emzirmeye bebek anneye veriliyor. Buradaki en doğru davranış, ihtiyacını anneden öğrenmektir.  "Bebeği var, sen biraz dinlen." demek yerine "Senin daha iyi dinlenmen için ne yapabilirz" gibi daha yönlendirmesiz sorular sorulmalıdır.

               7) Birlikte Yatmaktan Kaçmamak

               Sık sık bebeği emziren/doyurn anneyi gerek rahatsız etmemek için, gerek yoğun iş temposundan dolayı uyuyabilmek için, bu süreçte yatakların ayrıldığına çok denk geliyoruz. Unutmayın ki eşinizin size en çok ihtiyaç duyduğu dönemdesiniz ve bu süreçte eğer ki lohusa yalnız kalmayı teklif etmiyorsa yatakları ayırmak ona çok yalnız hissettirecektir.

               8) Unutmayın ki sağlıklı/mutlu bir bebek sağlıklı bir anneden, sağlıklı bir anne ise sağlıklı bir ilişkiden beslenir.

 

               Geniş Ailenin Dikkat Etmesi Gerekenler

               1) Bebekle ilgili tüm kararlar, önce anneye konuşulmalıdır.

               2) Lohusaya zorla istemediği şeyler yedirmekten kaçınılmalıdır.

               3) Lohusanın yorulmasına engel olunmalı, bebeğe ve emzirmeye odaklanması sağlanmalıdır.

               4) Sık sık "yardıma ihtiyacın var mı ?" sorusu yöneltilmelidir. Ancak sormadan yapılan yardımlar bazen faydadan çok zarar sebep olabilir.

               5) Bebekle ilgili yorumlar yapmaktan kaçınılmalıdır. "Bu çocuk aç, bu çok şişman,bebek çok zayıf, emmiyor, uykusu var, stün mü gelmiyor?" gibi söylemler annenin stresini yükselteceği gibi aile içi sorunlara sebep olur. Annenin bebeği en çok düşünecek kişi olduğu unutulmamalıdır.

               6) Bebek görmeye gelen misafirlerin annenin izni olmadan eve alınmaması gerekir. Annenin izin verdiği kadar ve istediği saat aralığına dikkat edilmelidir. Bebekle ve lohusa  anneyle temas edilmemesine özen gösterilmedlir.

               7) "Ağlar ağlar susar, çok kucağa alıştırma," gibi söylemler anne-bebel temasına engel olur, ve bu hem anne bebek ilişkisine, hem süt gelişimine, hem bebeğin psikolojik gelişimine zarar verir.

               8) Lohusanın evinde çok fazla bulunmaktan kaçınılmalı, onun istediği kadar yanında bulunulmalıdır.

               9) Lohusanın kilosu hakkında yorum yapmaktan kaçınılmalıdır.

               Unutulmamalıdır ki lohusa depresyonu gerçeği tüm anneleri bulabilir. Bu psikolojik olduğu kadar biyolojik bir süreçtir. Bu süreçte lohusanın davranışları yargılanmamalı ama iyi gözlemlenmelidir. Ailenin huzuru için gerektiği an yardıma hazır olunmalıdır.